S01 · Zer da digitalizazioa?

1 · Ongi etorri eta lehen froga 0-15 min

Has gaitezen zure datuekin

Modulu honek izen luze bat du eta zeharkakoa da: ziklo guztietan ematen da, eta liburuetako adibide gehienak industria-lantegietakoak dira. Guk beste bide bat egingo dugu: lehenengo probatu, gero izendatu.

1. froga

Zer daki Googlek zuri buruz?

10 min

Materiala: sakelakoa edo ordenagailua, Google kontua (edukiz gero).

Sartu myadcenter.google.com helbidean.
Bilatu zure informazioa eta interesak atalak.
Idatzi koadernoan hiru gauza:
- bat asmatu duena,
- bat oker dagoena,
- eta bat nondik atera duen ez dakizuna.

Zer aurkitu behar duzu

Zerrenda hori ez duzu inoiz bete. Inork ez dizu galdetu. Zure jokabidetik ondorioztatu dute: zer bilatu duzun, zer bideo ikusi dituzun, non ibili zaren. Hori da datu solteak balio bihurtzea, eta hori da modulu honen erdigunea.

2 · Edukia 15-40 min

Orain bai, izenak

Definizioa

Digitalizazioa ez da papera kentzea, ezta dokumentuak PDF bihurtzea ere. Enpresa, industria eta gizartea eraldatzea da, produktuak, prozesuak eta zerbitzuak teknologia digitalen bidez aldatuz.

Hiru arloak, zure sektorean

Arloa	Adibidea zure sektorean	Zer zen lehen
Produktua	Fitxategia, streaming-katalogoa	Pelikula-bobina, DVDa, diskoa
Prozesua	Ingesta, muntaia ez-lineala, etalonajea	Laborategia, moviola, kopia fotokimikoa
Zerbitzua	VODa, sarrerak, materialaren maileguak	Zinema-aretoa, bideo-klub, paperezko fitxa

Datuak: gaur egungo urrea

1. frogan ikusi duzuna ez da salbuespena: negozio-eredu bat da.

Bilatzaileak — zer bilatzen duzun eta zer webgunetan sartzen zaren.
Sare sozialak — zure interakzioak eta zure konexioak.
Merkataritza elektronikoa — zer erosten duzun, noiz eta zenbatean.
Streaminga — zer ikusten duzun eta zenbat denboraz. Netflixek ez du hori gomendioetarako baino erabiltzen: zer ekoiztu erabakitzeko ere bai.

Kodak, kasu ezaguna

Argazkigintzaren erraldoiak berak asmatu zuen lehen kamera digitala, 1975ean. Ez zuen bultzatu: karreteen negozioa hondatuko ziolakoan. 2012an porrot egin zuen. Ez zen teknologia falta izan; erabakia izan zen.

3 · Froga nagusia 40-85 min

Digitalizatu eskuz

Ordenagailurik gabe. Arkatza eta papera. Hemen ulertuko duzu benetan zer den digitalizatzea, eta hurrengo hiru urteetan balioko dizu.

2. froga

Marrazkitik zenbakietara eta atzera

45 min · bikoteka

Materiala: 10×10eko koadrikula bi orritan (edo koadernoko koadrikula), arkatza, borragoma.

Mundu analogikoa. Marraztu esku hutsez forma sinple bat koadrikularen gainean: letra bat, ikur bat, profil bat. Ez erabili erregelarik eta ez jarraitu laukien ertzak. Kurba libreak izan behar dute.
Lagindu. Lauki bakoitza begiratu: erdia baino gehiago beteta badago, 1; bestela, 0.
Fitxategia. Idatzi zenbakiak ilaraz ilara: 100 zifra. Hori da zure fitxategia.
Transmititu. Eman zenbakien zerrenda bakarrik beste bikote bati. Marrazkia zuretzat gordetzen duzu.
Berreraiki. Jasotako zerrendarekin, bete koadrikula huts bat. Erakutsi jatorrizkoaren ondoan.
Bigarren itzulia. Errepikatu marrazki berarekin, baina orain lau maila erabiliz: 0 zuria, 1 gris argia, 2 gris iluna, 3 beltza.

Zer aurkitu behar duzu

1. Berreraikitakoa ez da inoiz jatorrizkoaren berdina. Digitalizatzea beti da hurbilketa bat: zerbait galtzen da beti.

2. Lauki gehiagorekin (20×20) hobeto aterako litzateke: hori da bereizmena. Maila gehiagorekin ere hobeto: hori da sakonera. Biek fitxategia handitzen dute.

3. Zenbakiak bakarrik bidali dituzu, eta beste norbaitek irudia berreraiki du. Hori da digitalizazioaren hiru geruzen eskema osoa: marrazkia (analogikoa) → zenbakiak (komunikazioa) → berreraikitzailea (plataforma). S03an izenak jarriko dizkiegu.

Zenbat zifra behar izan dituzu lehen itzulian? Eta bigarrenean? Zenbat handitu da fitxategia?
Zerk hobetu du emaitza gehiago: lauki gehiago ala maila gehiago? Zergatik uste duzu?
Zure jatorrizko marrazkia berreskuratu dezakezu zenbakietatik? Zergatik ez?
Non ikusi duzu hau lehen ere? Pista: kameraren sentsorea.

MTArekin lotura

Egin berri duzuna kamerak segundoro egiten duena da: laukiak = pixelak, mailak = bit-sakonera, eta zenbakien zerrenda = fitxategia. Soinuan gauza bera da: laginketa-maiztasuna eta bit-sakonera. Konpresioa geroago dator, baina oinarria hau da.

4 · Hirugarren froga 85-100 min

Argazki batek daraman guztia

3. froga

Metadatuen ehiza

15 min

Materiala: sakelakoa. Bikoteka.

Atera argazki bat orain bertan, ikasgelan.
Begiratu argazkiaren informazioa. iPhonen: Argazkiak → irristatu gora edo i botoia. Androiden: Galeria → xehetasunak.
Idatzi zer datu daramatzan: data, ordua, gailu-modeloa, objektiboa, ISOa, abiadura, irekiera, eta batzuetan kokapena.
Bidali argazkia ikaskideari WhatsApp bidez. Ikaskideak jasotakoaren informazioa begiratzen du.
Alderatu bien artean.

Zer aurkitu behar duzu

Argazkia ez da irudia bakarrik: datu-multzo bat da. Eta WhatsAppetik pasatzean datu horiek desagertu egin dira — baina ez dira galdu: plataformak kendu dizkio, ez zuk. Nork dauka orain informazio hori?

Zergatik axola dizu hau

Metadatu horiexek dira, hain zuzen, errodaje batean toma bakoitza identifikatzeko erabiltzen direnak: data, kamera, objektiboa, planoa, takea. Materiala antolatzeko oinarria dira, eta S20an bertara itzuliko gara, grabatutako materialaren bizi-zikloa lantzean.

5 · Itxiera 100-120 min

Zer daramagu etxera

Digitalizatzea ez da euskarria aldatzea: mundu analogikoa zenbaki bihurtzea eta zenbaki horiekin erabakitzea da.
Beti galtzen da zerbait. Bereizmenak eta sakonerak zehazten dute zenbat.
Datu solteak ez dira ezer; testuinguruan jarrita, balioa dira. Horregatik daki Googlek zuri buruz zuk esan ez diozuna.
Fitxategi orok bere datuak daramatza gainean, ikusten ez badituzu ere.

Digitalizazioa ez da papera kentzea, datuekin erabakitzea baizik.

Zer datorren

Sei ikaskuntza-emaitza daude, bloke bana:

IE	Zer landuko dugun	Saioak
1	Digitalizazioa, 4.0 industria, IT eta OT inguruneak	S02-S05
2	Teknologia erraztaile digitalak (TED)	S06-S10
3	Hodeian oinarritutako sistemak	S11-S14
4	Adimen artifiziala zure sektorean	S15-S18
5	Datuak, segurtasuna eta zibersegurtasuna	S19-S23
6	Eraldaketa digitaleko proiektua	S24-S27

Amaierako proiektua

Modulua eraldaketa digitaleko plan batekin amaitzen da, zure sektoreko erakunde erreal batentzat: produktora txiki bat, material-alokairuko enpresa bat, jaialdi bat edo ikastetxeko errealizazio-tailerra bera.

Ez da azken astean egiten. S10ean erakundea esleituko zaizu, eta hortik aurrera bloke bakoitzak zati bat gehituko dio planari: analisia eta AMIA S14an, digitalizatu daitezkeen arloak S18an, segurtasun-arrakalak S23an.

Jarri zeure burua proban

Hiru galdera

1. Aurrekontu bat paperean egin beharrean Excelen egitea zer da?

Eraldaketa digitala
Digitalizazioa, baina ez eraldaketa digitala
Automatizazio kognitiboa
Ez da ezer, euskarri-aldaketa hutsa da

Erantzuna

b. Digitalizazioa da, euskarria aldatu delako. Eraldaketa digitala izateko, prozesua bera automatizatu beharko litzateke —adibidez, aurrekontua zerbitzu-orritik bakarrik sortzea—. Alde hori 6. blokean berreskuratuko dugu.

2. 2. frogan, zerk hobetuko luke gehien berreraikitako irudia?

Zenbakiak azkarrago bidaltzea
Koadrikula handiagoa erabiltzea (lauki gehiago)
Marrazkia handiagoa egitea
Bi bikoteren artean egitea

Erantzuna

b. Lauki gehiagok bereizmen handiagoa esan nahi du. Maila gehiagok ere hobetuko luke (sakonera), baina ertzak eta kurbak bereizmenak konpontzen ditu.

3. Zergatik daki Googlek zure adin-tartea inoiz esan ez badiozu?

NANetik hartu duelako
Zure ikastetxeak eman diolako
Zure jokabidetik ondorioztatu duelako
Asmatzen ari delako, ausaz

Erantzuna

c. Bilaketak, ikusitako bideoak, bisitatutako webguneak eta kokapena gurutzatuta, eredu batek zure profila ondorioztatzen du. Ez da magia: datu-analisia da. 4. eta 5. blokeetan ikusiko dugu nola.

Hiztegi berria

Saio honetako hitzak

Digitalizazioadigitalización

Produktuak, prozesuak eta zerbitzuak teknologia digitalen bidez eraldatzea.

Eraldaketa digitalatransformación digital

Maila sakonagoa: prozesuak automatizatzea eta sistemak konektatzea, ez euskarria aldatzea soilik.

Diskretizazioa / laginketadiscretización / muestreo

Magnitude analogiko bat zenbaki bihurtzea, tarteka neurtuz. 2. frogako 2. urratsa da.

Bereizmenaresolución

Zenbat lagin hartzen diren. Koadrikulako lauki-kopurua; kameran, pixelak.

Sakoneraprofundidad de bits

Lagin bakoitzak zenbat maila izan ditzakeen. Koadrikulan 2 edo 4; kameran, 8, 10 edo 12 bit.

Metadatuakmetadatos

Datuei buruzko datuak: argazki batean data, kamera, objektiboa, kokapena.

Ikaskuntza-emaitza (IE)resultado de aprendizaje (RA)

Modulua gainditzeko lortu behar den emaitza. Sei daude.

Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.

Iturriak

Eusko Jaurlaritza, Lanbide Heziketako Sailburuordetza — 1.1 Digitalizazioaren kontzeptuak. CC BY-NC-SA 4.0. Moreno Pérez, J. C. — Produkzio-sektoreei aplikatutako digitalizazioa II, 1. kapitulua. Editorial Síntesis, 2025. Frogak: material propioa.