Aurreko blokekoa
- Zer da datu-meatzaritza?
- Nor da erantzule zure txatbotak gezurra esaten badu?
- Zein lau arazo ditu AAk datuekin?
Saio honetako frogak eta autoebaluazioa Moodlen daude: DIGITALIZAZIOA 2026-2027 atalean.
Orri hau edukiaren erreferentzia da.
Big data: sei V
Definizioa
Big data ez da «datu asko»: ohiko tresnekin kudeatu ezin diren datu-multzoak dira. Sei ezaugarrik definitzen dute.
| V | Zer den | Zure sektorean |
|---|---|---|
| Bolumena | Datu-kopurua | Errodaje-egun batek 270 GB (S11ko kalkulua) |
| Abiadura | Zein azkar sortzen eta prozesatu behar diren | Zuzeneko bat: denbora errealean, atzerapenik gabe |
| Barietatea | Formatu desberdinak | Bideoa, audioa, partean idatzitakoa, metadatuak, gidoia, planoak |
| Egiazkotasuna | Datuak fidagarriak izatea | Partea gaizki beteta: timecodea ez dator bat |
| Aldakortasuna | Egitura eta esanahia aldatzea | Kamera bakoitzak izen desberdina jartzen die fitxategiei |
| Balioa | Handik zerbait ateratzea | Terabyteak gordeta eta inork ez ditu berriro ikusten |
Azken V-a da garrantzitsuena
Lehen bostak deskribatzaileak dira: datuak nolakoak diren esaten dute. Balioa beste kontu bat da: zertarako. Eta hori ez dator datuekin: zuk jarri behar duzu.
Terabyte pilo bat gordetzeak ez du balio ekartzen. Askotan alderantziz: kostua eta arriskua ekartzen ditu.
Datuen analisia eta datuen zientzia
| Datuen analisia | Datuen zientzia | |
|---|---|---|
| Zer galdetzen du | Zer gertatu da? Zergatik? | Zer gertatuko da? Zer egin behar dugu? |
| Zer erabiltzen du | Estatistika deskribatzailea, taulak, grafikoak | Eredu prediktiboak, ikaste automatikoa |
| Adibidea | Azken hilabetean zenbat mailegu egon dira | Zein material apurtuko den hurrengo hiruhilekoan |
Analisia zientziaren zati bat da. Zientziak, gainera, ereduak ezartzen, monitorizatzen eta hobetzen ditu.
Zer daramagu etxera
- Datua → informazioa → ezagutza: testuingurua eta gero erabakia.
- Big dataren sei V-ak, eta balioa da bakarra datuekin ez datorrena.
- Zuen sektorean bolumena eta barietatea dira nagusi; egiazkotasuna gutxiesten da.
- Hiru galdera-maila: deskribatu, iragarri, gomendatu. Zer erregistratu orain erabakitzen da.
Terabyte pilo bat gordetzea ez da balioa: kostua da.
Saio honetako hitzak
Datuadato
Testuingururik gabeko elementua: zenbaki bat, hitz bat.
Informazioainformación
Testuinguruan jarritako datua, esanahia duena.
Ezagutzaconocimiento
Informazioa ulertuta eta aplikatuta: erabakiak hartzeko gaitasuna.
Big databig data
Ohiko tresnekin kudeatu ezin diren datu-multzoak.
Sei V-aklas seis V
Bolumena, abiadura, barietatea, egiazkotasuna, aldakortasuna eta balioa.
Analisi deskribatzaileaanálisis descriptivo
Zer gertatu den azaltzen duena.
Analisi prediktiboaanálisis predictivo
Zer gertatuko den iragartzen duena.
Analisi preskriptiboaanálisis prescriptivo
Zer egin behar den gomendatzen duena.
Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.
Eusko Jaurlaritza, Lanbide Heziketako Sailburuordetza — 5.1 Datuen analisia eta big data eta 5.2. CC BY-NC-SA 4.0.
Moreno Pérez, J. C. — Produkzio-sektoreei aplikatutako digitalizazioa II, 5.2 eta 5.4 atalak. Editorial Síntesis, 2025.
Frogak eta tailerreko datuak: material propioa.