Aurreko astekoa
- Zein dira hiru geruzak?
- Zure A3ko marrazkian, non zegoen gurutzea?
- Zergatik ez da kamera bat irtenbide ona ia inoiz sentsore gisa?
Bi mundu, lehentasun kontrajarriak
| IT — informazio-teknologiak | OT — eragiketa-teknologiak | |
|---|---|---|
| Zertaz arduratzen da | Datuak kudeatzea, prozesatzea, gordetzea eta transmititzea | Prozesu fisikoak eta makinak kontrolatzea |
| Adibideak industrian | ERPa, CRMa, posta, datu-baseak, korporazio-sarea | PLCak, SCADA, sentsoreak, robotak, muntaketa-lerroa |
| Adibideak zure sektorean | Muntaia-ordenagailuak, proiektuen zerbitzaria, MAMa, maileguak, fakturazioa | Kamerak, nahasgailua, intercoma, tallya, argi-mahaia, DMXa, soinu-sistema |
| Lehentasuna | Konfidentzialtasuna | Erabilgarritasuna |
| Eguneraketak | Etengabe | Ahalik eta gutxien, eta inoiz ez denboraldian |
| Gelditzea onartzen du? | Minutu batzuk, bai | Ez |
Informazioaren segurtasunak hiru zutabe ditu: konfidentzialtasuna (baimendutakoek bakarrik ikustea), osotasuna (datua zuzena eta aldatu gabea izatea) eta erabilgarritasuna (behar denean eskuragarri egotea).
ITn ordena hori da nagusia: lehenik konfidentzialtasuna. OTn alderantziz da: lehenik erabilgarritasuna. Ospitale bateko bizi-euskarriak edo zentral elektriko batek ezin dute gelditu; datua ikusteak ez du hiltzen, sistema gelditzeak bai.
Platoan berdin: intercoma erortzen bada zuzenekoan, amaitu da. Gidoia filtratzeak kalte egiten du, baina emanaldia aurrera doa.
Konbergentzia: nerbio-sistema digitala
Bi munduak bereizita egon dira beti. 4.0 industrian batu behar dira: OTk datuak sortzen ditu eta ITk zentzua ateratzen die. Metafora klasikoa: ITa garuna da, OTa gorputza.
| Konbergentziaren onurak | Konbergentziaren arriskuak |
|---|---|
| Efizientzia: prozesuen datuak aztertuta, botila-lepoak aurkitzen dira | Segurtasuna: OT sarea Internetera irekitzen da |
| Mantentze prediktiboa: matxurak aurreikustea | OT sistema zaharrak ez zeuden konektatzeko pentsatuta |
| Produkzioaren optimizazioa denbora errealean | Eraso batek produkzioa geldiaraz dezake, ez datuak lapurtu bakarrik |
Bi sareak lotzeko atebide bat (gateway) erabiltzen da: protokoloak itzultzen ditu eta, aldi berean, muga bat da. Sareak segmentatzea —bereizita mantentzea— da neurririk garrantzitsuena: eraso batek sare batetik bestera salto egin ez dezan.
Tailerraren auditoria
Ekipoz ekipo: IT, OT ala atebidea?
45 min · hiruko taldeak- Ibili tailerrean eta zerrendatu gutxienez hamabost ekipo. Ez ukitu ezer.
- Bakoitzarentzat bete lau zutabe:
- Ekipoa
- IT / OT / atebidea
- Zerk agintzen du: ez erortzeak ala ez filtratzeak?
- Konektatuta dago? Sarera, Internetera, ezertara ez
- Marraztu bi zirkulu handi orri baten: bata IT, bestea OT. Kokatu ekipo bakoitza. Bi zirkuluen ebakiduran jarri elkarri lotzen dituztenak.
- Ebakidura horretako elementu bakoitzarentzat, erantzun: zer gertatzen da lotura hori hausten bada?
1. Uste baino ekipo gehiago daude OTn, eta ez zenituzten «informatika»tzat hartzen.
2. Ebakidura txikia da baina kritikoa: ordenagailu bat, switch bat, atebide bat. Puntu horiek erortzen badira, dena gelditzen da.
3. OT ekipo asko ez daude Internetera konektatuta, eta hori segurtasun-neurri bat da, ez atzerapena.
Froga berdin-berdin egiten da argazkiekin: proiektatu tailerreko hamabost argazki (edo Street View moduko ibilbide bat) eta sailkatu berdin. Galtzen dena kableen atzeko bidea ikustea da; irabazten dena, denbora. Beste aukera bat: bakoitzak bere etxeko sarea auditatzea —router-a, telebista, kontsola, bonbilla adimendunak—: eskema bera da eskala txikian.
Zer gertatzen da hau erortzen bada?
Hutsegiteen taula
25 min · bikoteka- Zortzi hutsegite daude. Bakoitzarentzat erantzun hiru gauza:
- Zenbat denbora daukazu konpontzeko ezer larririk gertatu aurretik?
- IT ala OT da?
- CIA triadaren zein zutabe hausten da?
- Ordenatu zortziak larritasunaren arabera, larrienetik arinera.
- Alderatu beste bikote batekin. Non ez zatozte bat? Zergatik?
Larritasuna ez dago ekipoaren prezioan: zenbat denbora duzun erantzuteko dago. Eta OTn ia beti denbora zero da. Horregatik dira sistema horiek hain kontserbadoreak: ez dute berritzeko aukerarik.
| # | Hutsegitea |
|---|---|
| 1 | Intercoma isiltzen da zuzenekoaren erdian. |
| 2 | Muntaia-gelako Internet konexioa erortzen da. |
| 3 | Proiektu guztiak dituen NASa gelditu egiten da. |
| 4 | Norbaitek ikasleen datuak dituen kalkulu-orria bidaltzen du okerreko helbidera. |
| 5 | Argi-mahaiak eszenak ahazten ditu emanaldia hasi baino ordu erdi lehenago. |
| 6 | Ikastetxeko posta-zerbitzaria bi orduz eroria dago. |
| 7 | Ransomware batek muntaia-ordenagailu guztiak zifratzen ditu entregak baino astebete lehenago. |
| 8 | Kamera baten SD txartela hondatuta dago eta errodajea amaitu da. |
Zer daramagu etxera
- ITk informazioa kudeatzen du; OTk prozesu fisikoak kontrolatzen ditu.
- ITn konfidentzialtasunak agintzen du; OTn erabilgarritasunak. CIA triada alderantziz dago.
- Konbergentzia beharrezkoa da, baina ateak irekitzen ditu: segmentazioa eta atebideak ez dira aukerakoak.
- Zuen tailerrean bi sareak daude, eta ebakidura txiki bat da dena eusten duena.
Platoan ez erortzea da lehena. Bulegoan, ez filtratzea.
S05ean erabakiez arituko gara: zure amaierako proiektua non dago gordeta orain? Ekarri erantzuna, eta pentsatu handik nola aterako zenukeen.
Hiru galdera
1. OT ingurune batean, zein da lehentasun nagusia?
- Konfidentzialtasuna
- Osotasuna
- Erabilgarritasuna
- Hirurak maila berean
Erantzuna
c. Sistemak etenik gabe funtzionatu behar du. Gelditzeak ondorio fisikoak ditu; datu bat ikusteak, ez beti.
2. Zergatik da arriskutsua IT eta OT sareak lotzea?
- Sarea motelago doalako
- OT sistemak ez zeudelako konektatuta egoteko diseinatuta, eta erasoa produkziora irits daitekeelako
- Datuak bikoiztu egiten direlako
- Ez da arriskutsua, onura hutsa da
Erantzuna
b. OT sistema askok ez dute segurtasunik berezkoa, isolatuta egongo zirela suposatuz diseinatu zirelako. Horregatik da funtsezkoa sareak segmentatzea.
3. Zure taldeak errodaje bat egiten du eta kamera baten txartela hondatzen da. Zein zutabe hautsi da?
- Konfidentzialtasuna
- Osotasuna eta erabilgarritasuna
- Konfidentzialtasuna eta osotasuna
- Bat ere ez: matxura fisikoa da
Erantzuna
b. Datua hondatu da (osotasuna) eta ez dago eskuragarri (erabilgarritasuna). Eta ez da berreskuratzen: horregatik egiten dira bi kopia errodajean bertan.
Saio honetako hitzak
Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.