Digitalizazioa

Hasiera  /  2. blokea · 2. IE

S09

Errealitate hedatua (XR)

Gafarik gabe. Sakelakoarekin sortuko duzu sakonera eta ikasgela neurtuko duzu errealitate areagotuarekin.

2 ordu 3 froga 2. IE · a, b, e ↔ MTA
1 · Berrikuspena 0-8 min

Aurreko astekoa

2 · Lehen froga 8-33 min

Sortu sakonera bi argazkirekin

1. froga

Estereoskopia eskuz

25 min · bikoteka
Materiala: sakelakoa. Objektu bat mahai gainean, atzealde interesgarriarekin.
  1. Jarri objektu bat mahai gainean, metro batera. Atzealdean beste zerbait egon behar da, urrunago.
  2. Atera argazki bat. Orain mugitu sakelakoa 6-7 cm eskuinera, altuera berean, eta atera bigarrena. Ez biratu: lerratu.
  3. Jarri bi argazkiak elkarren ondoan pantailan (ezkerrekoa ezkerrean).
  4. Begiratu pantailari eta begiak gurutzatu pixkanaka, hirugarren irudi bat erdian agertu arte. Enfokatu irudi hori: sakonera duela ikusiko duzu.
  5. Errepikatu 30 cm-ko lerratzearekin. Zer gertatzen da?
Zer aurkitu behar duzu

1. Sakonera ez dago argazkietan: zure garunak sortzen du bi irudien arteko aldetik. Alde horri disparitatea deritzo.

2. Horregatik ditu VR gafek bi pantaila: begi bakoitzari bere ikuspegia eman behar zaio. Ez da irudi bat handiagoa; bi irudi desberdin dira.

3. 30 cm-rekin eszena maketa bat dirudi. Disparitate handiegia denean, garunak «txikia» interpretatzen du. Efektu horri hiperestereo deritzo, eta zineman nahita erabiltzen da.

3 · Ikasleen fitxak 33-53 min

Hiru bikote

TeknologiaZer ez den ahaztu behar
Errealitate birtuala eta areagotuaVRk mundu osoa ordezkatzen du; ARk informazioa gainjartzen dio errealari.
Metabertsoa eta hipererrealitateaMundu birtual iraunkorra, zu konektatuta ez zaudenean ere aurrera doana.
Biki digitala produkzio birtualeanDekoratuaren eredua, kameraren trackingarekin sinkronizatua.
4 · Edukia 53-73 min

XR espektroa eta LED platoa

Zer ikusten duzuGailuaAdibidea
VR — birtualaMundu digitala bakarrik; erreala desagertzen daBetaurrekoak, isolatuakKokapenen bisita birtuala, prestakuntza
AR — areagotuaMundu erreala + informazio digitala gainjarritaSakelakoa, tableta, betaurrekoakZuzeneko baten grafikoak, neurketa-app-ak
MR — mistoaBiak nahastuta, elkarreragineanKamerak dituzten betaurrekoakObjektu birtual bat mahai errealaren gainean

Indarguneak eta ahulguneak

IndarguneakAhulguneak
Birtualizazioa: egoera garesti edo arriskutsuak sortzeaUkimena: objektuak «ukitu» bai, baina ez dute pisurik ez testurarik
Presentzia: han egotearen sentsazioaFisikotasunik eza: hormak zeharkatu daitezke, eta horrek errealismoa hausten du
Simulazioa: akatsak ondoriorik gabe egiteaIrisgarritasuna: prezioa, eta batzuei zorabioa ematen die
LED platoa: hiru teknologia batera

Aktoreen atzean LED pantaila erraldoi bat dago, eta bertan dekoratu birtuala proiektatzen da. Kamerak trackinga du: nora begiratzen duen jakiten da une oro, eta pantailako irudia denbora errealean birkalkulatzen da perspektiba zuzena izateko.

Hor daude batera: biki digitala (dekoratuaren eredua), errealitate mistoa (birtuala eta erreala nahastuta planoan bertan) eta ikuspen artifiziala (trackinga). Eta emaitza ez da postprodukzioan: kameran bertan grabatzen da.

Zergatik axola duen: aktoreak benetako argiztapena du aurpegian —pantailak argia botatzen du—, isla errealak daude, eta zuzendariak lekuan bertan ikusten du emaitza. Kromarekin, hori guztia gerorako uzten da.

Ahulgune propioak

LEDak baditu bere arazoak: moiréa (pantailaren pixelen eta sentsorearen arteko interferentzia), latentzia irudia birkalkulatzean, kolorimetria, eta kostua. Ez da beti irtenbide onena.

5 · Bigarren froga 73-95 min

Neurtu ikasgela errealitate areagotuarekin

2. froga

AR-a zenbat fidatzekoa da?

22 min · hiruko taldeak
Materiala: sakelakoa neurtzeko app batekin (iOSen Neurria, Androiden antzekoak), zinta metrikoa edo metro bat.
  1. Neurtu bost gauza app-arekin: ikasgelaren zabalera, mahai baten luzera, atearen altuera, pantailaren diagonala eta zuen artean aukeratutako bat.
  2. Neurtu berdinak zinta metrikoarekin. Idatzi bi zutabetan.
  3. Kalkulatu errorea ehunekotan kasu bakoitzean.
  4. Orain saiatu app-a huts eginarazten: neurtu horma zuri lau bat, gainazal distiratsu bat, argi gutxiko txoko bat eta oso urrun dagoen zerbait.
Zer aurkitu behar duzu

1. Sakelakoak espazioaren 3D eredu bat eraikitzen du: kamerarekin eta mugimendu-sentsoreekin puntu bereizgarriak jarraitzen ditu eta haien posizioa kalkulatzen du. Ez du «begiratzen»: neurtzen du.

2. Horma zuri lau batean huts egiten du, ez baitago puntu bereizgarririk jarraitzeko. Testura behar du. Gauza bera gertatzen da distiretan eta ilunpean.

3. Hori bera da kameraren trackingaren muga LED platoan eta match movingean. Horregatik jartzen dira marka fisikoak platoetan.

6 · Hirugarren froga 95-112 min

LED, kroma ala kokapena?

3. froga

Hiru sekuentzia, hiru erabaki

17 min · hiruko taldeak
Materiala: koadernoa.
  1. Talde bakoitzak sekuentzia bat hartzen du eta erabakitzen du: kokapen erreala, kroma ala LED platoa.
  2. Arrazoitu lau irizpiderekin: kostua, kontrola, denbora eta arriskua. Eta gehitu bosgarrena: zer galtzen duzu aukera bakoitzarekin?
  3. Azaldu minutu batean.
Zer aurkitu behar duzu

Erabakia ez da teknikoa: S05eko lau ardatzak dira berriro. Teknologiarik onena ez da existitzen; egoera bakoitzerako egokiena bai.

#Sekuentzia
1Elkarrizketa bat auto barruan, hiriko errepidean gauez, hamar minutuko planoa.
2Aurkezle bat berri-programan, atzean hiriaren ikuspegia, egunero.
3Bi pertsonaia mendian, ekaitzarekin, bi eguneko errodajea.
7 · Itxiera 112-120 min

Zer daramagu etxera

Ez dago teknologiarik onena. Egoera bakoitzerako egokiena dago.

Jarri zeure burua proban

Hiru galdera

1. Zergatik dituzte VR betaurrekoek bi pantaila?

  • Bereizmen handiagoa lortzeko
  • Begi bakoitzari bere ikuspegia emateko, eta hala sakonera sortzeko
  • Bat hondatzen bada bestea erabiltzeko
  • Kolorea hobetzeko
Erantzuna

b. Sakonera bi ikuspegiren arteko disparitatetik dator. Pantaila bakarrarekin irudi laua ikusiko zenuke, handia bada ere.

2. Zer da errealitate mistoa (MR)?

  • VR eta AR txandaka erabiltzea
  • Bideo bat 360 gradutan ikustea
  • Mundu erreala eta birtuala nahastea, elkarreragin fisikoarekin
  • Errealitate birtuala pantaila handi batean
Erantzuna

c. Objektu birtualak ingurune errealarekin elkarreraginean daude: mahai baten gainean pausatzen dira, hormek ezkutatzen dituzte.

3. Zergatik huts egiten du AR neurketa-app batek horma zuri lau batean?

  • Zuria islatzen duelako
  • Ez dagoelako puntu bereizgarririk jarraitzeko
  • Kamerak ez duelako nahikoa argi
  • Sakelakoa ez dagoelako kalibratuta
Erantzuna

b. Sistemak testurako puntuak jarraitzen ditu espazioa berreraikitzeko. Testurarik gabe, ez du erreferentziarik. Kamera-trackingari gauza bera gertatzen zaio, eta horregatik jartzen dira markak.

Hiztegi berria

Saio honetako hitzak

Errealitate hedatua (XR)realidad extendida
VR, AR eta MR barne hartzen dituen espektro osoa.
Errealitate birtuala (VR)realidad virtual
Mundu erreala guztiz ordezkatzen duen ingurune digitala.
Errealitate areagotua (AR)realidad aumentada
Informazio digitala mundu errealaren gainean jartzea.
Errealitate mistoa (MR)realidad mixta
Bi munduak nahastea, elkarreragin fisikoarekin.
Disparitateadisparidad
Bi begiren (edo bi kameren) ikuspegien arteko aldea. Hortik dator sakonera.
Trackingatracking / seguimiento
Kamera edo erabiltzailea espazioan non dagoen jakitea, une oro.
Presentziapresencia
Ingurune birtual batean fisikoki egotearen sentsazioa.
Moirémuaré
Bi patroi erregularren arteko interferentzia. LED pantailak filmatzean agertzen da.

Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.

Iturriak
Eusko Jaurlaritza, Lanbide Heziketako Sailburuordetza — 2.5 Errealitate birtuala: ate berri bat mundu digitalera. CC BY-NC-SA 4.0. Moreno Pérez, J. C. — Produkzio-sektoreei aplikatutako digitalizazioa II, 2.3.5 eta 2.3.12 atalak. Editorial Síntesis, 2025. Estereoskopia, AR neurketa eta erabaki-froga: material propioa.