S10 · Fabrikazio gehigarria, smart factory eta RPA

1 · Berrikuspena 0-8 min

Aurreko astekoa

Nondik dator sakonera-sentsazioa?
Zer batzen du LED plato batek: hiru teknologia zeintzuk?
Zergatik behar du AR-ak testura?

2 · Lehen froga 8-28 min

Pentsatu geruzaka

1. froga

Zer pieza inprima daiteke eta zer ez

20 min · bikoteka

Materiala: papera eta arkatza. Hiru pieza proiektorean.

3D inprimagailu batek behetik gora eraikitzen du, geruza fin bat bestearen gainean. Geruza bakoitzak zerbaiten gainean egon behar du.
Hiru pieza dituzu marraztuta alboko bistan. Bakoitzarentzat, marraztu bost sekzio horizontal (behetik gora) eta idatzi zenbat zati bereizi dauden sekzio bakoitzean.
Markatu gorriz hutsean geratzen diren zatiak: airean hasten diren geruzak.
Erabaki: zer euskarri beharko litzateke? Piezaren orientazioa aldatuz saihets daiteke?

Zer aurkitu behar duzu

1. Piezaren orientazioak dena aldatzen du: biratuta, euskarri gehienak desagertzen dira. Hori da inprimatzeko diseinatzea (DfAM).

2. Euskarriek materiala eta denbora kontsumitzen dute, eta gero kendu egin behar dira —marka utziz—.

3. Geometria konplexuak ez du zertan garestiagoa izan: kostua bolumenak, materialak eta denborak markatzen dute, ez formaren zailtasunak. Hori da metodo tradizionalekiko alde nagusia.

3 · Ikasleen fitxak 28-50 min

Azken lau bikoteak

Teknologia	Zer ez den ahaztu behar
Fabrikazio gehigarria	Zazpi teknologia-familia daude, ez bat: FDM, SLA, SLS/MJF, MJ, SLM, DED. Bakoitzak bere materialak eta mugak.
4D inprimaketa	Material «adimendunak»: inprimatu ondoren forma aldatzen dute estimulu bati erantzunez (beroa, hezetasuna, argia).
RPA	Software-robotak zeregin errepikakorrak egiten, pertsona batek egingo lituzkeen moduan, interfazearen gainetik.
ERPa	Enpresa osoaren kudeaketa-sistema bakarra: finantzak, erosketak, biltegia, salmentak, langileak. Datu-base bakarra.

4 · Edukia 50-70 min

Fabrika adimenduna eta automatizazio kognitiboa

Fabrikak beti egon dira automatizatuta. Smart factory batek beste zerbait du: makinek koordinatuta funtzionatzen dute eta sistemak bere burua zuzentzen du.

Fasea	Zer egiten den	Teknologia
1 · Datuak eskuratu	Sentsoreak eta IIoT-a datuak biltzen	IoT, sentsoreak
2 · Datuak aztertu	Ereduak aurkitu, matxurak iragarri, fluxuak optimizatu	Big data, AA, business intelligence
3 · Automatizazio adimenduna	Aginduak makinetara bidali, eta emaitza etengabe monitorizatu	Kontrol-sistemak, AA

RPA eta automatizazio kognitiboa

RPA (prozesuen automatizazio robotikoa) software-robot bat da: pantailan klik egiten du, datuak kopiatzen ditu, formularioak betetzen ditu. Ez du prozesua ulertzen: errepikatu egiten du.

Automatizazio kognitiboa hurrengo urratsa da: OCRa, hizkuntza naturalaren prozesamendua eta AA gehitzen zaizkio, eta orduan mezu bat, faktura bat edo dei bat interpretatu dezake, ez soilik kopiatu.

Zure sektorean

RPA jada erabiltzen duzue izenik jarri gabe: ingesta automatikoa (txartela sartu eta bakarrik kopiatzen, egiaztatzen eta proxyak sortzen), fitxategiak berrizendatzea patroi baten arabera, transkodetze-ilarak, entregak sortzeko presetak. Zeregin errepikakor, arautu eta aspergarri oro da hautagai.

5 · Bigarren froga 70-95 min

Kronometratu zeregin errepikakor bat

2. froga

Gizakia vs. script bat

25 min · talde osoa + bikoteka

Materiala: irakaslearen ordenagailua proiektatuta, sakelakoak kronometro gisa.

Boluntario batek zeregina egiten du proiektatuta, gelak kronometratzen duen bitartean: hogei fitxategi berrizendatu patroi baten arabera (adibidez, PROIEKTUA_S01_T01.mov).
Idatzi arbelean: zenbat segundo hogeirentzat, eta zenbat akats.
Orain irakasleak gauza bera egiten du automatizazio batekin. Kronometratu berriro.
Kalkulatu bikoteka:
- Zenbat denbora 1.000 fitxategirentzat kasu bakoitzean?
- Errodaje batek 2.000 fitxategi sortzen baditu eta urtean 15 errodaje badaude, zenbat ordu urtean?
- Ordua 15 €-tan jarrita, zenbat diru?
Erantzun: zenbat denbora eta diru merezi du automatizazioa programatzeak?

Zer aurkitu behar duzu

1. Aldea ez da bikoitza: hamarkoa edo ehunekoa da. Eta akatsak zerora jaisten dira.

2. Automatizazioa zenbakiekin justifikatzen da, ez sentsazioarekin. Hori da enpresa batean aurkezten dena.

3. Baina badu muga: programatzeak ere denbora behar du. Hogei fitxategirentzat behin, ez du merezi. Errepikapena da gakoa.

6 · Amaierako proiektua 95-112 min

Zuen erakundea

Enkargua

Hiruko taldeetan, eraldaketa digitaleko plan bat egingo duzue zuen sektoreko erakunde erreal batentzat. Ekainean entregatu eta defendatuko duzue.

Ez da azken astean egiten: gaur hasten da eta bloke bakoitzak zati bat gehitzen dio.

Noiz	Zer gehitzen zaion planari
Gaur	Erakundea aukeratu eta lehen kontaktua
S14	Barne- eta kanpo-analisia + AMIA
S18	Digitalizatu daitezkeen arloak
S23	Segurtasun-arrakalak arloz arlo
S24-S26	Helburu estrategikoak, fluxu-diagrama, KPIak eta jarraipena
S27	Defentsa

Aukerak

Produktora txiki bat
Material-alokairuko enpresa bat
Zinema-aretoa edo antzokia
Zinema- edo musika-jaialdi bat
Tokiko irrati edo telebista bat
Ikastetxeko errealizazio-tailerra bera

Gomendioa

Tailerra aukeratzeak abantaila handi bat du: datu errealak dituzue eskura, jendea elkarrizketa dezakezue eta plana benetan ezar liteke. Norbaitek irakurriko duen plan bat beste modu batera idazten da.

7 · Itxiera 112-120 min

Zer daramagu etxera

Fabrikazio gehigarrian, orientazioak dena aldatzen du, eta geometria konplexua ez da garestiagoa.
Smart factoryak hiru fase ditu, eta S03ko hiru geruzen eskema bera dira.
RPAk errepikatzen du; automatizazio kognitiboak interpretatu.
Automatizazioa zenbakiekin justifikatzen da, eta errepikapenik gabe ez du merezi.

Automatizatzea ez da lana kentzea: errepikapena kentzea da.

2. IEren ebaluazioa

Bloke hau hemen ixten da. Ebaluatzen dena: TEDaren fitxa (sei atalak), gelaren hiztegi kolektiboa eta ahozko azalpena.

Jarri zeure burua proban

Hiru galdera

1. Zergatik behar dira euskarriak 3D inprimaketan?

Piezari kolorea emateko
Airean hasten diren geruzek zerbaiten gainean egon behar dutelako
Materiala aurrezteko
Inprimaketa azkartzeko

Erantzuna

b. Behetik gora eraikitzen denez, geruza bat ezin da hutsean hasi. Orientazioa aldatuz askotan saihets daitezke.

2. Zer da RPA?

Robot fisiko bat lantegian
Zeregin errepikakor eta arautuak errepikatzen dituen software-robota
Adimen artifizial sortzailea
Datuak biltegiratzeko sistema

Erantzuna

b. Pertsona batek pantailan egingo lukeena egiten du, azkarrago eta akatsik gabe. Ez du ulertzen: errepikatzen du.

3. Noiz EZ du merezi zeregin bat automatizatzeak?

Zeregina oso luzea denean
Gutxitan errepikatzen denean
Akats asko sortzen dituenean
Pertsona askok egiten dutenean

Erantzuna

b. Automatizazioa programatzeak denbora eskatzen du. Errepikapenik gabe, inbertsioa ez da berreskuratzen.

Hiztegi berria

Saio honetako hitzak

Fabrikazio gehigarriafabricación aditiva

Materiala geruzaz geruza gehituz piezak sortzea. 3D inprimaketa haren zati bat da.

Fabrikazio kengarriafabricación sustractiva

Bloke solido batetik materiala kenduz piezak lortzea: tornua, fresatzea.

Euskarriaksoportes

Inprimaketan airean geratzen diren zatiei eusteko egitura, gero kentzen dena.

Smart factoryfábrica inteligente

Makinek koordinatuta funtzionatzen duten eta sistema bere burua optimizatzen duen fabrika.

RPAautomatización robótica de procesos

Zeregin errepikakorrak egiten dituen software-robota.

Automatizazio kognitiboaautomatización cognitiva

RPA + OCR + hizkuntza naturala + AA: errepikatzeaz gain, interpretatu egiten du.

ERPaERP

Enpresa osoaren kudeaketa-sistema bakarra, datu-base bakarrarekin.

IIoTIIoT

Gauzen Internet Industriala: industrian konektatutako sentsoreak eta makinak.

Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.

Iturriak

Eusko Jaurlaritza, Lanbide Heziketako Sailburuordetza — 2.4 Fabrikazio gehigarria eta 2.2 Enpresa-kudeaketarako teknologiak. CC BY-NC-SA 4.0. Moreno Pérez, J. C. — Produkzio-sektoreei aplikatutako digitalizazioa II, 2.6 atala eta 2.1 kasu praktikoa. Editorial Síntesis, 2025. Frogak eta kalkuluak: material propioa.