Aurreko astekoa
- Zein da IaaS eta SaaS arteko aldea?
- Zein errenkada da beti zurea erantzukizunen taulan?
- Zergatik ez dago fluxu onena?
Zenbat denbora behar da igotzeko?
Neurtu eta kalkulatu
22 min · bikoteka- Neurtu igotzeko abiadura (upload) ikastetxeko Wi-Fian. Ez deskargakoa: igotzekoa.
- Bihurtu Mbps-etik MB/s-ra: zatitu zortzirekin.
- Kalkulatu zenbat denbora behar den igotzeko:
- 1 GB
- errodaje-egun bat (270 GB, S11ko kalkulua)
- ikasturte osoa (zuen zenbakia)
- Orain kalkulatu zenbat pertsona ari diren aldi berean sarea erabiltzen ikastetxean. Zatitu.
- Erantzun: zenbat egun beharko lituzke errodaje bakar batek?
1. Igotzeko abiadura jaistekoa baino askoz txikiagoa da konexio gehienetan. Inork ez du hori kontuan hartzen.
2. Errodaje bakar bat igotzeak egun bat baino gehiago behar du sarritan. Eta bitartean sarea okupatuta dago.
3. Horregatik ez da dena hodeira bidaltzen. Batzuetan diskoa autoan eramatea azkarragoa da. Kalkula ezazu: 500 GB-ko diskoa eta ordu erdiko bidaia zenbat Mbps dira?
Lau maila, distantziaren arabera
Arazoa argi dago: dena hodeira bidaltzeak denbora, banda-zabalera eta dirua kostatzen du, eta latentzia dakar. Irtenbidea: prozesatzea datua sortzen den lekutik hurbilago.
| Maila | Non prozesatzen den | Adibide orokorra | Zure sektorean |
|---|---|---|---|
| Mist | Gailuan bertan | Segurtasun-kamera batek berak detektatzen du mugimendua | Kamerak H.264/HEVC kodetzea; mikroaren DSPa; egonkortze optikoa |
| Edge | Ondoko atebide batean | Kamioi baten ordenagailuak sentsore guztiak prozesatzen ditu | Platoko zerbitzaria: nahasketa, grabaketa, kodetzailea |
| Fog | Eskualdeko nodo batean | Enpresa batek plantak eskualdeka biltzen ditu | CDNaren puntua: HLS paketatzea eta banaketa |
| Cloud | Urruneko datu-zentroan | Analisi globala eta epe luzerako biltegiratzea | VODa, artxiboa, gaueko transkodeketa masiboa |
| Mist | Edge | Fog | Cloud | |
|---|---|---|---|---|
| Latentzia txikia | 10 | 8 | 4 | 2 |
| Banda-zabalera behar gutxi | 10 | 8 | 4 | 2 |
| Internetik gabe funtzionatzen du | 10 | 10 | 3 | 0 |
| Prozesatzeko ahalmena | 2 | 4 | 7 | 10 |
| Mantentze erraza | 2 | 4 | 6 | 8 |
| Eskalagarritasuna eta kostua | 2 | 4 | 6 | 8 |
Adimen artifiziala gailuan bertan exekutatzea, hodeira bidali gabe. Zure sakelakoak egiten du: aurpegia ezagutzen du milisegundotan eta datu biometrikoak ez dira inoiz ateratzen. Autofoku inteligentea, hizketa-ezagutza offline, argazkien sailkapena: dena edge AI da.
Bi abantaila: abiadura eta pribatutasuna. Datua ez bada ateratzen, ezin da bidean lapurtu.
Zuzeneko bat, lau maila
Non prozesatzen da bakoitza?
37 min · hiruko taldeakEgoera: ikastetxeko zuzeneko bat. Lau kamera, hiru mikrofono, intercoma, grafikoak, YouTubera irteera eta grabaketa artxiborako. Bi ordu.
- Zerrendatu hamar prozesu gertatzen direnak: kodetzea, nahastea, grafikoak sortzea, azpitituluak, grabatzea, banatzea, tallya, intercoma, monitorizazioa, artxiboa.
- Kokatu bakoitza lau mailetako batean. Marraztu A3an ardatz gisa.
- Prozesu bakoitzarentzat justifikatu bi zenbakirekin: zenbat latentzia onartzen du, eta zenbat datu mugitzen ditu.
- Orain apurtu: Internet erortzen da. Markatu gorriz gelditzen den guztia. Zenbat geratzen da martxan?
- Berrantolatu: zer mugituko zenuke zuzenekoak Internetik gabe aurrera jarrai dezan, gutxienez barrurako?
1. Zuzenekoaren bihotza edge-an dago: nahasketa, grabaketa eta intercoma platoan bertan gertatzen dira, eta horregatik funtzionatzen dute Internetik gabe.
2. Hodeian dagoena kanpora begirakoa da: banaketa eta artxiboa. Hori erortzen bada, ikusleak galtzen dituzu, ez zuzenekoa.
3. Diseinu-erabaki bat da: zenbat eta gehiago hodeian, orduan eta merkeagoa eta hauskorragoa. S04ko IT/OT bereizketa bera da, beste izenekin.
Zure sakelakoa edge da
Zer prozesatzen du barruan eta zer bidaltzen du?
17 min · bikoteka- Jarri sakelakoa hegaldi-moduan (konexiorik gabe).
- Probatu zer funtzionatzen duen oraindik:
- aurpegiaren bidez desblokeatzea
- argazki bat ateratzea eta HDRa aplikatzea
- argazkien galerian «txakur» edo «itsaso» bilatzea
- ahotsez idaztea
- itzultzailea
- laguntzaile birtualari galdetzea
- Egin bi zerrenda: barruan prozesatzen dena eta Internet behar duena.
- Erantzun: zergatik dago bakoitza bere zerrendan? Zer irizpide dago atzean?
Irizpidea ez da ausazkoa: datu sentikorra (aurpegia) eta berehalakotasuna behar duena (HDRa, ahots-idazketa) barruan geratzen dira. Ezagutza handia behar duena (laguntzailea, itzulpen konplexua) kanpora doa. Hori da edge eta cloud arteko muga, zure poltsikoan.
Zer daramagu etxera
- Lau maila, distantziaren arabera: mist (gailuan), edge (ondoan), fog (eskualdean), cloud (urrun).
- Bi irizpide erabakitzen dute: zenbat latentzia onartzen duen eta zenbat datu mugitzen dituen.
- Zuzeneko baten bihotza edge-an dago; hodeian, kanpora begirakoa.
- Edge AIk abiadura eta pribatutasuna ematen ditu: datua ez bada ateratzen, ezin da lapurtu.
Zenbat eta gehiago hodeian, orduan eta merkeago eta hauskorrago.
Hiru galdera
1. Zein mailatan prozesatzen da datua gailuan bertan?
- Cloud
- Fog
- Edge
- Mist
Erantzuna
d. Mist da hurbilena: sentsorean edo gailuan bertan. Edge ondoko atebide batean dago.
2. Zergatik ez da zuzeneko baten nahasketa hodeian egiten?
- Garestiegia delako soilik
- Latentziagatik eta Internetekiko menpekotasunagatik
- Hodeiak ez duelako bideorik prozesatzen
- Legez debekatuta dagoelako
Erantzuna
b. Nahasketak berehalakoa izan behar du eta ezin da Internetetik zintzilik egon. Horregatik dago edge-an, platoan bertan.
3. Zure aurpegiaren datu biometrikoak non prozesatzen dira telefonoa desblokeatzean?
- Fabrikatzailearen hodeian
- Gailuan bertan (edge AI)
- Operadorearen zerbitzarietan
- Ez dira prozesatzen: argazkia alderatzen da soilik
Erantzuna
b. Gailuan geratzen dira eta ez dute inoiz irteten. Abiadura ez ezik, pribatutasuna ere hori da.
Saio honetako hitzak
Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.