Digitalizazioa

Hasiera  /  4. blokea · 4. IE

S16

Nola ikasten duen

Gaur zuek izango zarete algoritmoa. Eta talde batek gaizki ikasiko du, jakin gabe.

2 ordu 3 froga 4. IE · a, e
1 · Berrikuspena 0-8 min

Aurreko astekoa

2 · Froga nagusia 8-48 min

Zuek zarete algoritmoa

1. froga

Entrenatu, probatu eta ikusi zer gertatu den

40 min · bi talde handi
Materiala: hogei fotograma inprimatuta edo proiektatuta, bi multzotan banatuta. Irakasleak prestatuta.

1 · Entrenamendua 15 min

  1. Gela bi taldetan banatzen da. Talde bakoitzak hamabost fotograma etiketatu jasotzen ditu: plano orokorra, plano ertaina edo lehen planoa.
  2. Begiratu ondo eta idatzi arauak: zerk bereizten ditu hiru motak? Izan zaitezte zehatzak.
  3. Ezin duzue beste taldearen multzoa ikusi.

2 · Proba 10 min

  1. Orain bost fotograma berri ikusiko dituzue, etiketarik gabe. Berdinak dira bi taldeentzat.
  2. Aplikatu zuen arauak eta idatzi zuen erantzuna. Ez aldatu arauak orain.

3 · Emaitzak 15 min

  1. Zuzendu. Zenbat asmatu ditu talde bakoitzak?
  2. Alderatu bien arauak. Berdinak dira?
  3. Orain irakasleak bi entrenamendu-multzoak erakutsiko ditu elkarren ondoan.
Zer aurkitu behar duzu

1. Zuek egin duzuena ikaste gainbegiratua da: adibide etiketatuak ikusi, patroia atera, adibide berrietan aplikatu. Zuen arauak dira eredua.

2. Talde batek okerrago egin du. Ez zen okerragoa: bere entrenamendu-multzoa alboratuta zegoen —adibide guztiak antzekoak ziren—, eta ez zekien.

3. Alborapena ez dago algoritmoan: datuetan dago. Eta barrutik ezin da ikusi. Horregatik da hain arazo larria eredu errealetan.

3 · Edukia 48-72 min

Lau modu ikasteko

MotaNolaAdibideaZure sektorean
Gainbegiratua Adibide etiketatuekin: sarrera eta erantzun zuzena Spam-a bereiztea; etxebizitzen prezioa iragartzea Plano-motak sailkatzea; transkripzioa
Ez-gainbegiratua Etiketarik gabe: sistemak berak aurkitzen ditu taldeak Bezeroak segmentatzea; anomaliak detektatzea Antzeko planoak multzokatzea artxibo batean
Errefortzu bidezkoa Saritu eta zigortu: probatuz ikasten du Jokoak; robot bat ibiltzen ikastea Kamera robotizatu baten ibilbide-optimizazioa
Ikaskuntza sakona Sare neuronal geruza-anitzak; ezaugarriak berak ateratzen ditu Irudi- eta hizketa-ezagutza; hizkuntza-ereduak Rotoskopia, denoise, upscaling, ahots sintetikoa
Hiru zirkulu zentrokide

Adimen artifiziala da handiena. Barruan, ikaste automatikoa (machine learning): datuetatik ikasten duena. Eta horren barruan, ikaskuntza sakona (deep learning): sare neuronal geruza-anitzak erabiltzen dituena.

Ez dira sinonimoak, nahiz eta egunkarietan trukatu.

Zer da entrenatzea, benetan

Eredu batek milaka parametro ditu, hasieran ausazkoak. Adibide bat pasatzen zaio, emaitza konparatzen da erantzun zuzenarekin, eta parametroak pixka bat doitzen dira errorea txikitzeko. Eta berriro. Milioika aldiz.

Zuek gaur hamabost adibiderekin egin duzuena bera da, baina eskuz eta lauzpabost araurekin.

Programazio-lengoaiak — 4. IEren e) irizpidea

Python da nagusia, alde handiz: liburutegi asko ditu (TensorFlow, PyTorch, scikit-learn) eta erraza da ikasten. R estatistikan eta datuen analisian erabiltzen da gehiago. TensorFlow eta PyTorch ez dira lengoaiak: ereduak eraikitzeko liburutegiak dira.

4 · Bigarren froga 72-95 min

Orain etiketarik gabe

2. froga

Multzokatu inork esan gabe zer bilatu

23 min · hiruko taldeak
Materiala: hogei fotograma berdinak, etiketarik gabe.
  1. Talde bakoitzak hogei fotograma jasotzen ditu etiketarik gabe.
  2. Banatu hiru edo lau multzotan, «antzekoak» direnak batera. Ez dizuegu esango zer irizpide erabili.
  3. Idatzi zer irizpide erabili duzuen.
  4. Alderatu taldeen artean: multzo berdinak atera dira?
Zer aurkitu behar duzu

1. Talde bakoitzak irizpide desberdina erabili du: batzuek plano-tamaina, besteek argia, besteek kolorea edo lekua. Denak zuzenak dira.

2. Hori da ikaste ez-gainbegiratua: ez dago erantzun zuzenik, egitura bat aurkitzea baizik. Erabilgarria den ala ez, gizakiak erabakitzen du.

3. Horregatik ez da erabiltzen sailkatzeko, esploratzeko baizik: zer dago hemen ez nekiena?

5 · Hirugarren froga 95-112 min

Zein ikaskuntza-mota da bakoitza?

3. froga

Hamar aplikazio ezagun

17 min · bikoteka
Materiala: koadernoa.
  1. Sailkatu hamar aplikazioak: gainbegiratua, ez-gainbegiratua, errefortzuzkoa ala sakona.
  2. Kasu bakoitzean, erantzun: zer datu behar izan dira entrenatzeko? Hori da galdera zaila.
Zer aurkitu behar duzu

Ia guztiek gizakiek etiketatutako datuak behar izan dituzte. Norbaitek etiketatu ditu milioika irudi, ordu askotan zehar. Hori ere lana da, eta ez du inork ikusten.

#Aplikazioa
1Posta elektronikoaren spam-iragazkia
2Streaming-plataformaren gomendioak
3Ahotsez idaztea sakelakoan
4Bankuko iruzur-detekzioa (anomalia arraroak)
5Xake-programa bat bere buruaren aurka jokatuz hobetzen dena
6Argazkien galerian aurpegiak taldekatzea
7Bideo baten kalitatea igotzea (upscaling)
8Auto autonomo bat aparkatzen ikastea saiakeraz saiakera
9Azpitituluak sortzea
10Dendako bezeroak profiletan banatzea, aurrez definitu gabe
6 · Itxiera 112-120 min

Zer daramagu etxera

Zure taldeak ez zuen gaizki ikasi. Datu txarrak eman zizkioten.

Jarri zeure burua proban

Hiru galdera

1. Adibide etiketatuekin entrenatzeari nola deritzo?

  • Ikaste ez-gainbegiratua
  • Ikaste gainbegiratua
  • Errefortzu bidezko ikaskuntza
  • Ikaskuntza sakona
Erantzuna

b. Sarrera eta erantzun zuzena ematen zaizkio, eta sistemak lotura ikasten du. Gaur egindako lehen froga da.

2. Non dago alborapena eredu batean?

  • Algoritmoan
  • Programatzailearen kodean
  • Entrenamendurako erabilitako datuetan
  • Ordenagailuaren hardwarean
Erantzuna

c. Sistemak ikusi duena ikasten du. Adibideak alboratuta badaude, eredua alboratuta egongo da, eta barrutik ez da antzematen.

3. Zer da clusteringa?

  • Datuak etiketatzea eskuz
  • Etiketarik gabeko datuetan multzoak aurkitzea
  • Sare neuronal bat entrenatzea
  • Eredu bat probatzea
Erantzuna

b. Ikaste ez-gainbegiratuaren teknika nagusia. Ez dago erantzun zuzen bakarra: aurkitutako egitura erabilgarria den ala ez gizakiak erabakitzen du.

Hiztegi berria

Saio honetako hitzak

Ikaste automatikoamachine learning
Datuetatik ikasten duten algoritmoak, esplizituki programatu gabe.
Ikaste gainbegiratuaaprendizaje supervisado
Adibide etiketatuekin entrenatzea.
Ikaste ez-gainbegiratuaaprendizaje no supervisado
Etiketarik gabeko datuetan egiturak aurkitzea.
Errefortzu bidezko ikaskuntzaaprendizaje por refuerzo
Sari eta zigorren bidez ikastea, saiakeraz saiakera.
Ikaskuntza sakonaaprendizaje profundo
Geruza anitzeko sare neuronalak erabiltzen dituen ikaste automatikoa.
Alborapenasesgo
Entrenamendu-datuen desoreka, ereduak errepikatzen eta handitzen duena.
Clustering-aclustering / agrupamiento
Antzekoak diren elementuak multzotan biltzea, aurrez definitu gabe.
Entrenamendu-multzoaconjunto de entrenamiento
Eredua ikasteko erabiltzen den adibide-multzoa.

Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.

Iturriak
Eusko Jaurlaritza, Lanbide Heziketako Sailburuordetza — 4.2 Nola ikasten du AA-k? eta 4.3 AA eta datuak. CC BY-NC-SA 4.0. Moreno Pérez, J. C. — Produkzio-sektoreei aplikatutako digitalizazioa II, 4.3 eta 4.8 atalak. Editorial Síntesis, 2025. Entrenamendu-frogak eta fotograma-multzoak: material propioa.