Aurreko astekoa
- Zer da 3-2-1 araua?
- Zergatik ez da sinkronizazioa babeskopia?
- Zenbatek betetzen zuen 3-2-1 gelan?
Aurkitu tranpa
Lau grafiko, lau gezur
25 min · bikoteka- Lau grafiko ikusiko dituzu. Guztiak dira teknikoki egiazkoak: datuak ez dira faltsuak.
- Bakoitzarentzat, erantzun:
- Zer ulertzen duzu lehen begiratuan?
- Zer diote benetan zenbakiek?
- Non dago tranpa?
- Idatzi tranpa bakoitzari izen bat.
- Denen artean: sailkatu tranpa-motak arbelean.
1. Ez dago daturik faltsutu. Aurkezpena da manipulatzailea, ez zenbakiak. Eta hori askoz zailagoa da salatzen.
2. Tranpa gehienak bost dira: ardatza ez hastea zerotik, eskala aldatzea, testuingurua kentzea, hiru dimentsio erabiltzea, eta konparaezinak konparatzea.
3. Zuek irudiekin lan egiten duzue: badakizue enkoadraketak zer esaten duen eta zer isiltzen duen. Grafiko bat enkoadraketa bat da.
Data storytelling: eskaleta bat da
| Datuen narrazioan | Zuen lanean |
|---|---|
| 1 · Helburua definitu: zer esan nahi dut eta nori | Tesia eta publikoa |
| 2 · Datuak hautatu eta aztertu | Dokumentazioa eta ikerketa |
| 3 · Narratiba eraiki: hasiera, garapena, ondorioa | Gidoia eta eskaleta |
| 4 · Bistaratzea diseinatu | Eszenaratzea eta enkoadraketa |
| 5 · Aurkeztu | Muntaia eta emanaldia |
Prozesua bera da. Zuek badakizue hau egiten: falta zaizuena datuak dira, ez metodoa.
Zein grafiko zertarako
| Zer erakutsi nahi duzu | Grafikoa |
|---|---|
| Kopuruak alderatu | Barrak |
| Denboran zeharreko bilakaera | Lerroak |
| Osotasun baten zatiak | Tarta edo barra metatua — bost zati baino gutxiago |
| Bi aldagairen arteko erlazioa | Sakabanatze-diagrama |
| Banaketa | Histograma |
| Kokapena | Mapa |
| Kopuru bakarra, garrantzitsua | Zenbakia bera, handi |
1. Grafiko bakoitzak ideia bat erakutsi behar du. Bi ideia badira, bi grafiko.
2. Kendu dekorazioa: itzalak, 3D, kolore alferrikakoak. Tintaren ehuneko handiena datuena izan behar da.
3. Titulua ez da «Salmentak»: ondorioa da. «Salmentak %20 jaitsi dira udan».
Tresnak
Power BI (Microsoft) eta Looker Studio (Google) dira ezagunenak: datu-iturriak konektatzen dituzte eta aginte-taula interaktiboak sortzen. Tableau eta Qlik ere merkatuan daude. Eta oinarrian, kalkulu-orri bat nahikoa da askotan.
Zein grafiko galdera bakoitzarentzat?
Zortzi galdera, zortzi erabaki
17 min · bikoteka- Galdera bakoitzarentzat, aukeratu grafiko-mota eta marraztu zirriborro bat eskuz.
- Idatzi grafikoaren titulua, ondorio moduan.
Zaila ez da grafikoa aukeratzea: titulua idaztea da. Titulua ondorioa bada, datuak begiratu behar dituzu benetan; deskribapena bada, ez duzu ezer esan.
| # | Galdera |
|---|---|
| 1 | Zein materiala eskatzen da gehien? |
| 2 | Nola aldatu da maileguen kopurua ikasturtean zehar? |
| 3 | Zenbat material dago erabilgarri, matxuratuta eta maileguan? |
| 4 | Errodaje luzeagoek fitxategi gehiago sortzen dituzte? |
| 5 | Zenbat egun berandutzen dira itzulketak normalean? |
| 6 | Zenbat proiektu entregatu dira epe barruan? |
| 7 | Nondik datoz zikloko ikasleak? |
| 8 | Zein da tailerraren kontsumo elektrikoa hilabetez hilabete? |
Hirurogei segundo datuekin
Pieza bat egin, datu errealekin
40 min gelan + entrega · hiruko taldeak- Aukeratu datu-multzo erreal bat: tailerreko maileguak, zikloaren matrikula-datuak, kontsumo elektrikoa, zuen kanal baten metrikak, ikastetxeko inkesta bat.
- Helburua: zer esan nahi duzue eta nori? Esaldi bakarra.
- Aztertu: zer dio benetan datuak? Aurkitu hiru gauza interesgarri, eta aukeratu bat.
- Eskaleta: hasiera (testuingurua), garapena (datua), ondorioa (zer egin behar den). Hirurogei segundo.
- Bistaratzeak: bi edo hiru grafiko gehienez, zirriborratuta, tituluekin.
- Entrega: 60 segundoko pieza, hurrengo hiru asteetan. Ez da bideo-lehiaketa bat: datuak zuzenak izan behar dira.
1. Zailena ez da muntatzea: zer esan aukeratzea da. Hiru gauza interesgarri aurkitzen dituzu eta bat aukeratu behar duzu.
2. Datuak berrikusi behar dira bi aldiz: zure piezak esaten duena benetan datuek diotena da? Hemen egiten dira lehen frogako tranpak, nahi gabe.
3. Eta kontrako proba: datu berdinekin kontrako pieza egin liteke? Baietz bada, zerbait ez dago ondo.
Zer daramagu etxera
- Grafiko batek gezurra esan dezake daturik faltsutu gabe: aurkezpena da tranpa.
- Data storytellinga eskaleta bat da, eta hori zuek badakizue egiten.
- Grafiko bakoitzak ideia bat; tituluak ondorioa esan behar du.
- Proba onena: datu berdinekin kontrakoa esan liteke?
Grafiko bat enkoadraketa bat da: zerbait uzten du kanpoan beti.
Hiru galdera
1. Grafiko baten ardatza ez bada zerotik hasten, zer gertatzen da?
- Grafikoa okerra da beti
- Aldeak handiagoak dirudite direna baino
- Datuak faltsutzen dira
- Ez du eraginik
Erantzuna
b. Datuak zuzenak dira, baina irakurketa aldatzen da. Batzuetan zilegi da —aldaketa txikiak erakusteko—, baina esan egin behar da.
2. Zer izan behar du grafiko baten tituluak?
- Aldagaiaren izena
- Datu-iturria
- Grafikoaren ondorioa
- Data eta egilea
Erantzuna
c. «Maileguak» ez du ezer esaten; «Maileguak %30 igo dira maiatzean» bai. Iturria eta data ere joan behar dira, baina oinean.
3. Zein da datuekin egindako pieza baten proba onena?
- Grafikoa ederra izatea
- Datu askorekin egotea
- Datu berdinekin kontrakoa esan ezin izatea
- Hirurogei segundo baino gutxiago irautea
Erantzuna
c. Datu berdinekin kontrako ondorioa defenda badaiteke, ez zenituen datuak aztertu: aukeratu egin zenituen.
Saio honetako hitzak
Hiztegi osoa: moduluaren hiztegia.